Stożek rogówki (keratoconus) to postępujące schorzenie oka, w którym rogówka ulega stopniowemu ścieńczeniu i przybiera nieregularny, stożkowaty kształt. Choroba ta prowadzi do zniekształcenia obrazu i znacznego pogorszenia jakości widzenia. Mimo licznych badań, dokładne przyczyny powstawania stożka rogówki nie są do końca poznane. Istnieje jednak szereg czynników, które znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia tego schorzenia.
Spis treści
Główne przyczyny i mechanizmy powstawania stożka rogówki
1. Czynniki genetyczne
Istnieje silne podejrzenie, że stożek rogówki ma podłoże dziedziczne:
- Choroba często występuje rodzinnie.
- Wykryto związek z mutacjami genów odpowiadających za budowę kolagenu i enzymy odpowiedzialne za metabolizm rogówki.
- Ryzyko zachorowania wzrasta, jeśli krewni pierwszego stopnia również chorują.
2. Czynniki biomechaniczne
Rogówka w stożku traci stabilność biomechaniczną:
- Dochodzi do osłabienia i zmniejszenia liczby wiązań kolagenowych.
- Procesy degeneracyjne prowadza do ścieńczenia rogówki i utraty jej regularnego kształtu.
- Przypuszcza się, że stres oksydacyjny (uszkodzenia wywołane przez wolne rodniki) może odgrywać ważną rolę w tym procesie.
3. Przewlekłe pocieranie oczu
Jeden z najczęstszych czynników ryzyka:
- Regularne, silne pocieranie oczu powoduje mikrourazy i przewlekły stan zapalny.
- U dzieci i dorosłych z alergiami (np. atopowym zapaleniem skóry) odruch pocierania oczu jest szczególnie nasilony.
- Badania pokazują, że agresywne pocieranie może bezpośrednio prowadzić do progresji stożka rogówki.
4. Choroby współistniejące
Niektóre schorzenia zwiększają ryzyko wystąpienia keratoconus:
- Zespół Downa,
- Zespół Marfana,
- Zespół Ehlersa-Danlosa,
- Alergie i atopowe zapalenie skóry,
- Astma i inne choroby układu oddechowego.
5. Czynniki hormonalne
Stożek rogówki często ujawnia się w okresie dojrzewania:
- Sugeruje to rolę hormonów, zwłaszcza estrogenów, w inicjacji lub progresji choroby.
- Zmiany hormonalne mogą wpływać na metabolizm i elastyczność tkanek oka.
6. Niewłaściwa korekcja wzroku
Choć sama korekcja nie powoduje choroby, niewłaściwe dopasowanie soczewek kontaktowych (zwłaszcza twardych) może powodować mikrourazy rogówki i nasilać postęp stożka.
Czy można zapobiec stożkowi rogówki?
Choć nie zawsze da się uniknąć rozwoju choroby, warto:
- unikać pocierania oczu,
- leczyć alergie i choroby zapalne oczu,
- wykonywać regularne badania topografii rogówki (szczególnie przy obciążonym wywiadzie rodzinnym),
- wcześnie reagować na pogorszenie ostrości wzroku u dzieci i młodzieży.
Protip:
Jeśli Ty lub Twoje dziecko cierpicie na przewlekłe alergie i nawykowo pocieracie oczy, skonsultujcie się z okulistą. Proste zmiany w nawykach mogą zapobiec rozwojowi stożka rogówki lub zahamować jego progresję.
Podsumowanie
Stożek rogówki to choroba o złożonym podłożu, w której kluczową rolę odgrywają czynniki genetyczne, biomechaniczne, hormonalne oraz środowiskowe. Rozpoznanie tych czynników na wczesnym etapie pozwala na skuteczniejszą profilaktykę i wcześniejsze wdrożenie leczenia. Regularne kontrole okulistyczne i edukacja pacjentów pozostają fundamentem w walce z tą chorobą.
