Zakłady przetwórstwa spożywczego inwestują w zarządzanie zasobami w obiegu zamkniętym
Dziś, gdy ochrona środowiska staje się coraz ważniejsza, a przepisy z roku na rok są ostrzejsze, zakłady przetwórstwa spożywczego stoją przed dużym wyzwaniem, ale też dużą szansą. Inwestowanie w zarządzanie zasobami w obiegu zamkniętym przestało być „modą” – coraz częściej to warunek dalszego rozwoju. Czy polskie firmy spożywcze są gotowe na taką zmianę? Wiele wskazuje, że tak. Widać to po projektach i planach, które mają pomóc spełnić oczekiwania klientów oraz wymagania związane ze zrównoważonym rozwojem.
W pierwszym półroczu 2026 roku – jak wskazuje Grzegorz Rykaczewski, ekspert analiz sektora rolno-spożywczego Banku Pekao S.A. – firmy z polskiego rynku rolno-spożywczego zapowiedziały inwestycje warte setki milionów złotych. To wzrost o 7% rok do roku względem 2025 r. Ten wzrost wynika nie tylko z chęci podniesienia wydajności, ale też z coraz lepszego zrozumienia korzyści, jakie daje gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ). Jednym z najważniejszych elementów jest dobre zarządzanie odpadami, w tym odpadami żywnościowymi. Dlatego w tym miejscu warto podkreślić rolę rozwiązania, jakim jest kompleksowe zagospodarowanie odpadów żywnościowych przez REFOOD, które dobrze pasuje do podejścia GOZ.
Czym są zakłady przetwórstwa spożywczego i zarządzanie zasobami w obiegu zamkniętym?
Definicja zakładów przetwórstwa spożywczego
Zakłady przetwórstwa spożywczego to ważny element łańcucha dostaw żywności. To miejsca, w których surowce rolne, takie jak owoce, warzywa, zboża, mleko czy mięso, są przerabiane na produkty gotowe do jedzenia. Dzięki procesom technologicznym powstają tam artykuły, które później kupujemy w sklepach i jemy w domu. Takie zakłady są ważne dla gospodarki: wspierają bezpieczeństwo żywnościowe, tworzą miejsca pracy i pomagają lokalnym rolnikom.
Jednocześnie ich praca wiąże się z wyzwaniami – dużym zużyciem wody i energii oraz wytwarzaniem sporej ilości odpadów. To właśnie dlatego branża coraz częściej szuka nowych rozwiązań i zmienia sposób działania na bardziej przyjazny środowisku.
Przy problemach takich jak zmiany klimatu i rosnące zapotrzebowanie na żywność zakłady nie mogą działać „po staremu”. Muszą wprowadzać nowe technologie i reagować na zmieniające się wymagania klientów oraz przepisy. Właściciele zakładów widzą rosnącą potrzebę produkcji, która jest jednocześnie wydajna i mniej obciążająca środowisko.
To skłania ich do modernizacji, rozbudowy mocy przerobowych i wdrażania nowoczesnych systemów. Presja ze strony rynku i środowiska coraz częściej staje się głównym powodem przejścia na rozwiązania zgodne z gospodarką o obiegu zamkniętym.
Na czym polega zarządzanie zasobami w obiegu zamkniętym?
Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ), nazywana też gospodarką cyrkularną (ang. circular economy), to sposób działania, który ma ograniczyć zużycie nowych surowców i zmniejszyć ilość odpadów trafiających na składowiska lub do spalarni. Główna idea jest prosta: odpady mają wracać do obiegu jako surowce. Dzięki temu końcowa ilość odpadów przemysłowych może być dużo mniejsza.
To odpowiedź na problemy ekonomiczne i społeczne oraz na kwestie środowiskowe, w tym zbyt duże zużycie zasobów. Zamiast modelu liniowego „weź-użyj-wyrzuć”, GOZ promuje podejście „ogranicz-użyj ponownie-poddaj recyklingowi”.
W GOZ ważna jest też energia. Chodzi o to, by zmniejszać jej zużycie i straty, m.in. przez łączenie procesów w zamknięte obiegi. Przykłady to odzysk ciepła i wody oraz dobre zagospodarowanie odpadów z produkcji spożywczej i resztek żywności. Wprowadzenie takiego podejścia wymaga zmian w firmie i często sporych nakładów: na nowe technologie, systemy energetyczne oraz rozwiązania wodno-ściekowe. To nie jest proste, ale daje korzyści w dłuższym czasie – zarówno dla firm, jak i dla środowiska.
Dlaczego zakłady przetwórstwa spożywczego inwestują w gospodarkę obiegu zamkniętego?
Korzyści środowiskowe: redukcja odpadów i emisji CO2
Inwestycje w GOZ dają wiele korzyści dla środowiska, które są ważne dla przyszłości całej gospodarki. Najbardziej widoczny cel to mniejsza ilość odpadów. W przetwórstwie spożywczym odpadami są np. resztki surowców, produkty uboczne czy opakowania. W podejściu GOZ takie odpady mogą stać się surowcami, które da się wykorzystać ponownie. Przykładem może być ograniczenie ilości odpadów i ponowne ich użycie w przedsiębiorstwach mleczarskich, co pokazały badania Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
Drugim ważnym tematem jest ograniczenie emisji CO2. Zakłady coraz częściej inwestują w energię odnawialną, np. panele fotowoltaiczne czy turbiny wiatrowe, co zmniejsza ich ślad węglowy. Pomagają też maszyny i technologie, które zużywają mniej energii. Dobrym przykładem jest współpraca Veolii z Douwe Egberts Master Blenders w Holandii: fusy kawowe są tam wykorzystywane do wytwarzania pary w kotle biomasowym, co obniżyło emisję CO2 o 14 tys. ton rocznie.
Z kolei w węgierskiej fabryce Bonduelle użycie biogazu z oczyszczalni ścieków jako paliwa pozwoliło uniknąć emisji 650 ton CO2 rocznie. Takie działania realnie wpływają na środowisko i mogą też obniżać koszty działania firmy.
Wymogi prawne i regulacyjne dla branży spożywczej
Coraz ostrzejsze przepisy są silnym bodźcem do zmian w kierunku GOZ. Branża spożywcza jest szczególnie kontrolowana, bo dotyczy bezpieczeństwa żywności i wpływu na środowisko. Duże znaczenie mają tu Europejski Zielony Ład oraz strategia „Od pola do stołu”, które wyznaczają cele związane ze zrównoważonym rozwojem i ograniczaniem śladu węglowego w całym łańcuchu dostaw. W 2025 roku oczekiwano bardziej rygorystycznych norm dotyczących emisji i odpadów, co wymusza na firmach szybkie dostosowanie się, aby nie ryzykować kar.
Przepisy dotyczą też zużycia wody, efektywności energetycznej oraz odpowiedzialności producenta za cały cykl życia produktu. Wyższe wymagania w obszarze emisji i zanieczyszczeń oznaczają m.in. konieczność inwestycji w oczyszczanie ścieków oraz recykling. Polskie zakłady muszą śledzić te zmiany i traktować je jako impuls do modernizacji. Firmy, które wcześniej inwestują w rozwiązania ekologiczne, zwykle szybciej spełniają normy i mogą budować mocniejszą pozycję na rynku.
Oczekiwania konsumentów i trendy rynkowe
Na decyzje inwestycyjne wpływają także oczekiwania klientów i zmiany na rynku. Klienci coraz lepiej rozumieją, że ich wybory mają wpływ na środowisko i zdrowie. Rośnie zainteresowanie produktami ekologicznymi, jasną informacją o pochodzeniu żywności oraz bardziej dopasowaną ofertą.
Konsumenci chętniej wybierają produkty z certyfikatami, a także oczekują prostych, czytelnych informacji. To sprawia, że producenci częściej pokazują szczegóły dotyczące składu i sposobu wytwarzania. Firmy, które jasno mówią o swoich działaniach prośrodowiskowych i robią to wiarygodnie, budują lepszy wizerunek i lojalność klientów.
Inwestycje w zrównoważone praktyki są więc jednocześnie działaniem dla środowiska i decyzją biznesową, która może przynieść zyski oraz przewagę nad konkurencją. W 2025 roku firmy mocno stawiające na zrównoważony rozwój mogły stać się liderami w swoich branżach.
Jakie inwestycje realizują firmy spożywcze w zarządzaniu zasobami?
Nowoczesne technologie recyklingu i ponownego wykorzystania
Firmy spożywcze, wdrażając GOZ, inwestują w technologie recyklingu i ponownego wykorzystania zasobów. Chodzi o to, by odpady z jednego procesu stawały się surowcem do kolejnego. To zmiana podejścia, która pozwala ograniczyć ilość odpadów. Przykładem są systemy odzysku ciepła i wody – jak podaje Veolia, można odzyskać nawet do 70% ciepła, które normalnie ucieka do otoczenia, a także ponownie wykorzystywać wodę w produkcji.
W branży mleczarskiej wprowadzano m.in. rozwiązania polegające na ograniczaniu odpadów, ponownym ich użyciu oraz wykorzystywaniu produktów ubocznych. Ważnym kierunkiem jest też recykling opakowań. Veolia w Niemczech opracowała metodę recyklingu butelek PET, która pozwala wykorzystać recyklat bezpośrednio do nowego opakowania na żywność.
W Rostocku firma przetwarza rocznie miliard butelek PET, co pozwala oszczędzić ponad 31 tys. ton ropy i tysiące metrów sześciennych wody, a także obniżyć koszty dostaw i transportu surowców. Takie technologie mają certyfikaty zgodności z przepisami dotyczącymi materiałów do kontaktu z żywnością w UE i USA.
Automatyzacja procesów produkcyjnych w kontekście obiegu zamkniętego
Automatyzacja jest bardzo ważna przy zmianie sposobu pracy zakładów w kierunku GOZ. Zautomatyzowane linie zwiększają wydajność i obniżają koszty, ale też ograniczają błędy i straty surowców. Roboty przemysłowe wykonują powtarzalne czynności dokładniej i szybciej. To zwykle oznacza mniej odpadów produkcyjnych i lepsze wykorzystanie materiałów.
W 2025 roku – jak przewidywał Patryk Zając w artykule „Nowe inwestycje w zakładach przetwórczych 2025” – inwestycje w automatyzację produkcji wyniosły około 200 mln PLN. Automatyzacja pozwala pracować 24/7 bez przestojów wynikających z organizacji pracy, co podnosi wydajność. Systemy zarządzania produkcją umożliwiają też bieżące śledzenie i analizę procesu, co ułatwia szybkie decyzje i lepsze gospodarowanie zasobami. Rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji analizują dane w czasie rzeczywistym, pomagając ograniczać straty i lepiej planować pracę – zgodnie z podejściem GOZ.
Ekologiczne maszyny i linie produkcyjne
Kolejny obszar inwestycji to maszyny i linie, które zużywają mniej energii i zasobów. Modernizacja sprzętu w celu zmniejszenia zużycia energii staje się standardem. Coraz częściej firmy instalują odnawialne źródła energii, takie jak panele słoneczne czy turbiny wiatrowe, co w nowych zakładach jest już częstą praktyką.
Przykładem rozwiązania jest kogeneracja, czyli jednoczesna produkcja prądu i ciepła, która pozwala zużyć mniej paliwa i zmniejszyć emisje. Budowa zakładowych oczyszczalni ścieków pomaga ponownie używać wodę i wykorzystać biodegradowalne osady do produkcji biogazu. Biogazownie mogą dać firmie większą niezależność energetyczną, ograniczyć użycie paliw kopalnych, a czasem też umożliwić sprzedaż nadwyżek energii. To działania korzystne dla środowiska i finansów firmy, bo obniżają koszty i wzmacniają konkurencyjność.
Inwestycje w zaplecze logistyczne i magazynowe przyjazne środowisku
Zrównoważony rozwój w zakładach spożywczych obejmuje też logistykę i magazyny. Firmy planują inwestycje w infrastrukturę transportową, aby poprawić dystrybucję i ograniczać ślad węglowy. Nowe drogi i terminale logistyczne mogą usprawnić dostawy, co wzmacnia pozycję polskich zakładów na rynku europejskim.
W podejściu GOZ liczy się także wybór środków transportu (np. elektryczne i hybrydowe) oraz lepsze planowanie tras, aby ograniczać emisje CO2. Inteligentne systemy zarządzania magazynami, często oparte na IoT i sztucznej inteligencji, pozwalają lepiej zarządzać zapasami i zmniejszać straty. Automatyczne magazyny skracają czas transportu wewnętrznego, a to oznacza mniejsze zużycie energii.
Ważna jest też współpraca z dostawcami i partnerami, którzy działają w podobny, bardziej ekologiczny sposób – to pomaga budować bardziej zamknięty i mniej emisyjny łańcuch dostaw.
Przykłady wdrożeń i udane projekty w polskich zakładach przetwórstwa spożywczego
Case study: redukcja strat surowców w praktyce
Polskie zakłady przetwórstwa spożywczego coraz częściej wdrażają rozwiązania zgodne z GOZ, a ich wyniki mogą być dobrą wskazówką dla innych firm. W ostatnich latach wiele zakładów wydało duże środki na modernizację, co przełożyło się na konkretne efekty. Przykładem jest zakład przetwórstwa owoców w Grójcu, który po modernizacji linii zwiększył wydajność o 30%. Pomogło to lepiej wykorzystywać surowce i podwoić eksport przetworów owocowych, m.in. do USA i Niemiec.
Inny przykład to fabryka mrożonek w Łodzi. Po inwestycji w nowoczesne technologie chłodnicze zakład obniżył koszty produkcji o 15%, co poprawiło jego pozycję na rynku krajowym. Z kolei przetwórnia ryb w Koszalinie, po uruchomieniu nowej linii zaplanowanej pod kątem zrównoważonego rozwoju, zyskała ekologiczne uznanie i zwiększyła sprzedaż o 25% w skali roku. Takie wyniki pokazują, że działania prośrodowiskowe mogą jednocześnie przynosić realne korzyści finansowe.
Innowacyjne rozwiązania w Polskich firmach spożywczych
Polskie firmy spożywcze wprowadzają rozwiązania, które zwiększają wydajność i ograniczają wpływ na środowisko. Jednym z głównych kierunków jest automatyzacja. Wiele zakładów wdraża systemy wykorzystujące Internet Rzeczy (IoT) i sztuczną inteligencję. Dzięki temu da się sterować procesami na bieżąco i ograniczać błędy, co zwykle oznacza mniejsze straty surowców.
Coraz popularniejsze są też działania „zero waste”. Zakłady inwestują w technologie odzysku surowców oraz przetwarzanie odpadów organicznych na biogaz, co dobrze pokazuje zamknięty obieg. Systemy monitorowania zużycia energii ułatwiają kontrolę kosztów i ograniczanie emisji. Narzędzia do analizy danych pomagają lepiej pilnować jakości, co buduje zaufanie klientów. Z kolei blockchain i podejście Przemysł 4.0 wspierają przejrzystość łańcucha dostaw i potwierdzanie autentyczności produktów.
Jakie są wyzwania i ryzyka związane z transformacją zakładów na gospodarkę obiegu zamkniętego?
Koszty początkowe i finansowanie inwestycji
Przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym daje wiele korzyści, ale na początku bywa trudne, głównie przez wysokie koszty startowe i potrzebę finansowania inwestycji. Zmiana modelu działania wymaga dużych wydatków: na nowe technologie, systemy energetyczne oraz rozwiązania wodno-ściekowe. Nowe linie produkcyjne, ekologiczne maszyny, systemy recyklingu czy instalacje OZE zwykle kosztują dużo.
Dla wielu firm, szczególnie małych i średnich, taki wydatek może być trudny bez wsparcia z zewnątrz. Choć w dłuższym okresie GOZ może obniżyć koszty odpadów i zmniejszyć obciążenie środowiska, to wysoki próg wejścia często zniechęca. Potrzebny jest model biznesowy, który łączy cele środowiskowe z opłacalnością. Często oznacza to szukanie dotacji, preferencyjnych kredytów lub partnerstw.
Problemy z wdrożeniem nowych technologii
Nowe technologie są potrzebne w GOZ, ale ich wdrożenie też bywa trudne. To nie tylko zakup maszyn, ale też połączenie ich z istniejącymi systemami, co może być skomplikowane i trwać długo. Część firm ma problem, by znaleźć czas i środki na rozwój technologiczny bez wsparcia większych partnerów lub programów publicznych.
Postęp w materiałach może przynieść trwalsze i bardziej przyjazne środowisku opakowania, ale ich wprowadzenie często wymaga zmian w całym łańcuchu dostaw. Z kolei platformy cyfrowe mogą usprawnić zbiórkę i obieg opakowań wielokrotnego użytku, ale ich uruchomienie i skalowanie to zwykle dłuższy proces.
Do tego dochodzi kwestia ludzi. Nowe technologie oznaczają potrzebę szkoleń i przekwalifikowania pracowników. Zakłady muszą radzić sobie z brakami kadrowymi i jednocześnie szkolić personel z obsługi rozwiązań takich jak IoT czy sztuczna inteligencja. Rozwijanie kompetencji pracowników jest ważne, bo bez przygotowanej kadry firma nie wykorzysta w pełni możliwości nowych rozwiązań.
Zarządzanie zmianą w organizacji
Zmiana w kierunku GOZ to nie tylko technologia i pieniądze, ale też sposób działania firmy i współpraca z otoczeniem. To proces, który wymaga zmian na wielu poziomach i udziału wielu stron. System dostaw żywności to sieć zależności: dostawcy, restauracje, firmy dowozowe i konsumenci. Do tego dochodzą partnerzy tacy jak REFOOD, którzy odbierają odpady spożywcze i zużyte oleje kuchenne, a następnie przetwarzają je m.in. na energię, bionawozy czy komponenty do biopaliw — czyli domykają obieg po stronie gastronomii. Każdy ma inne cele i możliwości, co utrudnia wprowadzenie spójnych zasad obiegu zamkniętego. Przejście z podejścia liniowego na zamknięty obieg jest trudne właśnie przez tę różnorodność i powiązania.
Dużym wyzwaniem jest też zmiana przyzwyczajeń konsumentów, np. odejście od opakowań jednorazowych. Żeby to się udało, potrzebna jest edukacja i zachęty. Kampanie informacyjne o wpływie plastiku jednorazowego na środowisko oraz o korzyściach opakowań wielokrotnego użytku są bardzo potrzebne. Pomagają też zachęty cenowe (np. zniżki) albo opłaty za wybór jednorazówek. Takie działania trzeba dobrze zaplanować, żeby nie były dla ludzi uciążliwe. Skuteczne wprowadzenie zmian wymaga współpracy, jasnego podziału ról oraz wsparcia infrastruktury i przepisów.
Wsparcie rządowe, unijne i możliwości finansowania inwestycji ekologicznych
Dotacje i fundusze na rozwój gospodarki obiegu zamkniętego
Wsparcie państwa i Unii Europejskiej ma duże znaczenie dla inwestycji w GOZ w przetwórstwie spożywczym. Programy pomocowe są elementem strategii rozwoju gospodarczego Polski, a w 2025 roku planowano wprowadzenie inicjatyw mających pomóc zakładom w zmianach. Jedną z ważnych form wsparcia są dotacje na innowacje, które pozwalają dostać dofinansowanie na projekty badawczo-rozwojowe i nowe technologie. Takie dotacje, często do 1 mln zł, mogą wyraźnie obniżyć koszty startowe i ułatwić realizację większych projektów.
Oprócz dotacji dostępne są też preferencyjne kredyty bankowe we współpracy z rządem, np. z oprocentowaniem na poziomie 1%, dostępne przez cały rok. To forma finansowania, która może pomóc w zakupie sprzętu lub budowie nowych obiektów. Dodatkowo inwestycje ekologiczne bywają wspierane ulgami podatkowymi. Programy często obejmują też szkolenia dla pracowników, dofinansowane nawet do 50% kosztów kwalifikowanych, co pomaga uzupełniać kompetencje potrzebne do pracy z nowymi technologiami. Takie narzędzia wspierają firmy finansowo i jednocześnie przyspieszają rozwój oraz modernizację branży.
Krajowy Plan Odbudowy i środki UE dla sektora spożywczego
Krajowy Plan Odbudowy (KPO) oraz inne środki unijne mogą mocno wspierać rozwój zakładów przetwórstwa spożywczego w Polsce w kierunku GOZ. Programy UE pozwalają pokryć część kosztów inwestycji, co zwiększa szanse na realizację planów. Fundusze mogą iść np. na modernizację linii produkcyjnych, wdrażanie ekologicznych technologii (w tym odnawialnych źródeł energii) oraz szkolenia pracowników w zakresie zrównoważonych praktyk.
Żeby dobrze wykorzystać te pieniądze, potrzebne jest dobre przygotowanie: plan projektu, biznesplan i rzetelne policzenie kosztów oraz korzyści. Pomoc specjalistów od funduszy unijnych może usprawnić cały proces, a rozmowy z firmami, które już skorzystały z takich programów, pomagają uniknąć błędów. Zmiany w przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności, efektywności energetycznej i ochrony środowiska będą też wspierane przez te środki. Zapowiadane uproszczenia procedur i szybsze wydawanie pozwoleń mogą dodatkowo ułatwić realizację inwestycji ekologicznych.
Jakie są perspektywy rozwoju zarządzania zasobami w branży spożywczej do 2030 roku?
Prognozy dotyczące inwestycji i trendów
Do 2030 roku rozwój zarządzania zasobami w branży spożywczej w Polsce wygląda obiecująco. Już pierwsze miesiące 2026 roku przyniosły kolejny wzrost inwestycji. Nakłady inwestycyjne raportowane przez firmy średnie i duże przekroczyły 2,6 mld zł w pierwszym kwartale, co oznacza wzrost o 7% w porównaniu do tego samego okresu rok wcześniej. Największy udział w tych wydatkach mają maszyny i urządzenia – to ponad 60% przyrostu nakładów.
Najważniejsze trendy na kolejne lata to zielona energia, automatyzacja i cyfryzacja. Zakłady coraz częściej inwestują w OZE, aby zmniejszać ślad węglowy. Automatyzacja podnosi wydajność i obniża koszty, a systemy zarządzania danymi oraz analityka predykcyjna stają się normalnym narzędziem do podejmowania decyzji. Prognozowano, że do 2025 roku zysk z OZE może wzrosnąć o 15%, a działania związane z efektywnością energetyczną mogą obniżyć koszty o 20%. Ten kierunek będzie kontynuowany, a firmy, które inwestują w innowacje i szybciej dopasują się do nowych warunków, mogą zyskać przewagę na rynkach zagranicznych.
Zrównoważony łańcuch dostaw i współpraca z dostawcami
Do 2030 roku zrównoważony łańcuch dostaw stanie się jednym z głównych priorytetów w branży spożywczej. Ze względu na wymagania ekologiczne i rosnącą świadomość klientów firmy będą częściej sprawdzać pochodzenie surowców i wybierać dostawców, którzy też działają w sposób bardziej odpowiedzialny. Poprawa transportu, np. przez ograniczanie emisji CO2 i wybór krótszych tras, przyniesie korzyści środowiskowe i finansowe.
Ograniczanie odpadów przez GOZ i recykling będzie jednym z kluczowych działań. Współpraca z lokalnymi dostawcami może zmniejszać ślad węglowy i wspierać lokalną gospodarkę. Regularne audyty i monitorowanie dostaw pomogą szybko wychwytywać miejsca do poprawy. Nowoczesne narzędzia, np. systemy ERP, ułatwią analizę danych i zwiększą przejrzystość procesów. Zrównoważony łańcuch dostaw to niższe koszty, lepszy wizerunek i większa lojalność klientów, którzy chętniej wybierają marki dbające o środowisko.
Wpływ na pozycję konkurencyjną polskich firm na rynkach międzynarodowych
Inwestycje w zarządzanie zasobami w obiegu zamkniętym mogą mocno wpłynąć na konkurencyjność polskich firm na rynkach zagranicznych do 2030 roku. Zakłady, które wprowadzą nowoczesne i ekologiczne rozwiązania, mają większą szansę na stabilny rozwój i lepsze wyniki finansowe. Działania takie jak ograniczanie emisji CO2, oszczędzanie zasobów i podnoszenie jakości produktów wspierają budowę dobrego wizerunku marki, co ma duże znaczenie w międzynarodowej rywalizacji.
Lepsza współpraca w branży, także między sektorem prywatnym i publicznym, może zwiększyć innowacyjność i atrakcyjność polskich produktów. Firmy, które będą szybko wdrażać nowe technologie i dostosowywać się do zmian na rynku, mogą zyskać przewagę. Postęp technologiczny, bardziej zrównoważone praktyki i lepsza organizacja produkcji dają szansę na dalszy rozwój sektora przetwórczego. Jednocześnie mogą poprawiać jakość życia i wzmacniać pozycję Polski na rynkach globalnych. Stałe śledzenie nowych rozwiązań i technologii stanie się ważną częścią planów inwestycyjnych, a zakłady, które to wdrożą, będą korzystać z tego przez wiele lat.
